Akademia Szwedzka

reklama1

Akademia Szwedzka w Sztokholmie.

Akademia Szwedzka (szw. Svenska Akademien, także De Aderton) – to niezależna organizacja, której celem jest promowanie literatury szwedzkojęzycznej i języka szwedzkiego. Akademia co roku nominuje laureata Literackiej Nagrody Nobla.

[edytuj] Historia

Akademia Szwedzka została założona 20 marca 1786 przez szwedzkiego króla Gustawa III. Statut został w dużej części napisany przez samego króla i przypomina statut Akademii Francuskiej. Według statutu najważniejszym zadaniem organizacji jest praca nad renhet, styrka och höghet (pol. czystością, siłą i górnością) języka szwedzkiego. Realizację tego zadania zapewnia wydawanie przez Akademię słownika, podręcznika gramatyki oraz coroczne wyróżnienie za nadzwyczajnej jakości użycie szwedzkiego.

Po śmierci Gustawa III w roku 1792 sytuacja Akademii się pogorszyła i w roku 1795 jej działalność została wstrzymana na 2 lata. Mimo tego Akademia zachowała swoją pozycję jako najwyższy szwedzki autorytet w kwestiach literackich i językowych. W latach 20. XIX wieku działalność organizacji osłabła w wyniku ataku ze strony prekursorów nowej literatury.

W roku 1834 umarł stały sekretarz organizacji Nils von Rosenstein, a na jego miejsce wstąpił energiczny Bernhard von Beskow, który znacząco wzmocnił pozycję Akademii. Po śmierci Beskowa w roku 1868 nie udało się ustanowić sekretarza aż do roku 1884, kiedy na to stanowisko wstąpił Carl David af Wirsén. W następnym dziesięcioleciu literatura szwedzka rozwijała się w kierunku, który nie odpowiadał Wirsénowi. Spowodowało to mniejszą popularność tego ciała wśród młodszego pokolenia pisarzy.

W roku 1900, po pewnym wahaniu, Akademia przyjęła na siebie obowiązek przyznawania Literackiej Nagrody Nobla.

Wirséna w roku 1912 na stanowisku stałego sekretarza zastąpił Erik Axel Karlfeldt. Jego 18-letni okres urzędowania stał pod znakiem przemian i modernizacji w łonie Akademii, które otworzyły ją na pisarzy nowych czasów. Pierwszą kobietą wybraną do Akademii była wybrana w 1914 roku Selma Lagerlöf. W XX wieku Akademia działała według wyznaczonego wtedy kierunku.

W związku ze sprawą Salmana Rushdie'go w roku 1989 trzech członków Akademii zrezygnowało z brania udziału w jej spotkaniach. W roku 2005 z kolei z brania udziału w spotkaniach zrezygnował Knut Ahnlund, chcąc zaprotestować przeciwko przyznaniu Nagrody Nobla Elfriede Jelinek. Obecnie od roku 1999 stałym sekretarzem Akademii Szwedzkiej jest Horace Engdahl.

Motto Akademii brzmi Snille och smak (pol. Geniusz i smak).

[edytuj] Obecni członkowie

Akademia Szwedzka ma 18 członków zajmujących tradycyjnie numerowane miejsca:

Miejsce	Członkowie Akademii	Ur.	Wybrany	Uwagi
1.	wakat			Sten Rudholm zmarł w 2008
2.	Bo Ralph	1945	1999
3.	Sture Allén	1928	1980	Stały sekretarz 1986-99
4.	Anders Olsson	1949	2008
5.	Göran Malmqvist	1924	1985
6.	Birgitta Trotzig	1929	1993
7.	Knut Ahnlund	1923	1983	Nieaktywny od 2005
8.	Jesper Svenbro	1944	2006
9.	Torgny Lindgren	1938	1991
10.	Peter Englund	1957	2002
11.	Ulf Linde	1929	1977
12.	Per Wästberg	1933	1997
13.	Gunnel Vallquist	1918	1982
14.	Kristina Lugn	1948	2006
15.	Kerstin Ekman	1933	1978	Nieaktywna od 1989
16.	Kjell Espmark	1930	1981
17.	Horace Engdahl	1948	1997	Stały sekretarz
18.	Katarina Frostenson	1953	1992